وقفه تنفسی در خواب
وقفه تنفس یا قطع تنفس در خواب یا آپنه خواب (Sleep apnea) یک اختلال است که باعث توقف تنفس برای مدت کوتاهی در طول خواب میشود. این دورهها به آپنه (apneas) نامیده میشود. آپنهها "معمولاً" بین ۱۰ تا ۳۰ ثانیه طول خواهند کشید و در موارد شدید، آپنهها میتوانند صدها بار در هر شب تکرار شوند. شخص با احساس خفگی به دفعات مکرر از خواب می پپرد، هر کدام از آنها میتواند تا ۲ دقیقه نیز به طول انجامد، خود فرد معمولاً از آنها مطلع نمیگردد.
آپنهها میتوانند باعث شوند که فرد نتواند به خوبی در طول شب به خواب رود، و همین امر باعث میشود که افراد مبتلا به آپنه خواب در طول روز کمتر به حالت آماده باش قرار گیرند، این میتواند به حوادث غیر قابل جبرانی در طول روز منجر شود؛ افراد مبتلا به آپنه خواب درمان نشده، تا هفت برابر بیشتر از افراد عادی در تصادفات وسایل نقلیه موتوری دخیل میباشند.
همچنین خطر ابتلا به فشار خون بالا در افراد مبتلا به آپنه خواب درمان نشده، بیشتر میباشد.
وقفهٔ تنفسی درخواب به طولانی و یا نامنظم شدن فاصله زمانی دم و بازدم گفته میشود. این ناهنجاری بخصوص در سالمندان و افراد چاق سبب بروز اختلال جدی در خوابیدن میشود.
آپنه خواب عبارتست از وقفه تنفس بیش از ۱۰ ثانیه ضمن خواب، سه نوع آپنه تقسیم بندی شده است. آپنه میتواند انسدادی باشد یعنی در اثر انسداد در راههای هوایی فوقانی بوجود آید، میتواند مرکزی بوده یعنی به علت مشکلات مغزی ایجاد شود و همچنین میتواند مختلط باشد.
انواع آپنه خواب
- آپنه خواب انسدادی که راه هوایی در بینی و حلق را تا حدی یا به طور کامل مسدود میکند، این مشکل میتواند ناشی از لوزههای بزرگ، زبان بزرگ و یا بافت بیش از حد در راه تنفسی مسدود شده باشد. بافت اضافی در راه تنفسی در افرادی که اضافه وزن دارند بیشتر شایع است. هنگامی که عضلات تنفسی در هنگام خواب استراحت میکنند، این بافت اضافی میتواند راههای هوایی را مسدود کند.
- آپنه خواب مرکزی که زمانی رخ میدهد که ساقه مغز، در ناحیهای از مغز که تنفس را کنترل میکند، آسیب دیده است؛ ساقه مغز ممکن است به علت یک عفونت یا سکته مغزی آسیب دیده باشد.
نشانهها
علائم آپنه انسدادی خواب شامل خواب آلودگی بیش از حد در طول ساعات بیداری است همچنین خروپف با صدای بلند علامت دیگری از آن است، و شریک بستر شما ممکن است برای اولین بار متوجه این مشکل شود سردرد در صبح و خشکی دهان نیز میتواند یکی از علائم باشد چاقی نیز در افراد مبتلا به آپنه خواب رایج میباشد، اما همه این افراد مبتلا به آپنه خواب، اضافه وزن ندارند.
سرجمع و به طور خلاصه خشکی دهان و گلو هنگام برخاستن از خواب، خستگی و خواب آلودگی در طی روز، سردرد هنگام برخاستن از خواب، تغییر در خلق، کاهش میل جنسی، اشکال در تمرکز و یادگیری، تحریک پذیری، کاهش توان یادگیری، تغییر شخصیت، احساس خستگی و افسردگی در طی روز، خرخر با صدای بلند، خواب شبانهای که باعث تجدید قوا نشود، سوزش سر دل، تعریق شدید هنگام خواب، تکرار ادرار در شب، افزایش سریع وزن و بی خوابی از علایم آن است.
پیش آگاهی
اغلب افراد مبتلا به آپنه انسدادی خواب بدون مشکل میتوانند به خواب روند.
تشخیص
انجام یک معاینه فیزیکی برای تشخیص آپنه خواب لازم میباشد، پزشک شما برای تشخیص داخل دهان و گلو شما را بازدید میکند. خروپف و یا احساس بیش از حد خواب آلودگی در طول روز.
مطالعه خواب برای تایید تشخیص نیاز میباشد؛ مطالعات خواب باید به طور سنتی در یک مرکز خواب در شب انجام گیرد، اما با این حال، تحقیقات اخیر نشان میدهد که برای تشخیص و مطالعات خواب گاهی اوقات در خانه نیز با استفاده از بعضی تجهیزات انجام پذیر میباشد.
در مراکز خواب، سنسورهایی بر روی انگشت، پوست سر و قفسه سینه قرار میگیرد که هر کدام از آنها وظایفی به عهده دارند که به شرح زیر میباشد:
حسگرهایی که بر روی پوست سر قرار میگیرد امواج مغزی را برای اندازهگیری اینکه چه مدت طول میکشد تا بیمار به خواب رود، و چه مدت طول میکشد تا وارد مراحل مختلف خواب شود و اغلب چگونه در طول شب از خواب بیدار میشود را شناسایی میکند.
حسگری که در انگشت قرار میگیرد سطح اکسیژن در خون را اندازهگیری میکند. حسگرهایی که بر روی قفسه سینه قرار گرفته، نرخ ضربان قلب و تنفس ثبت میکند، و همچنین اینکه چگونه باعث قطع تنفس در بیمار میشود را بررسی میکند. همچنین حسگری که در داخل سوراخهای بینی قرار میگیرد فقط برای اندازهگیری جریان هوا میباشد.
عوارض
پر فشاری خون، سکته مغزی، نارسایی و حمله قلبی، آریتمی ضربان قلب، ناتوانی جنسی، کاهش کارایی و بازدهی فرد در امور تحصیلی و شغلی، افزایش ریسک ابتلا به دیابت تیپ دو، افزایش بروز اختلال بیش فعالی و کمتوجهی در کودکان، کاهش کیفیت خواب فرد و احساس خستگی و خواب آلودگی شدید در طی روز، کاهش سطح اکسیژن خون که منجر به فعالیت بیشتر قلب و افزایش فشار خون و همچنین بزرگ شدن قلب میشود.
ممانعت
- شما میتوانید با حفظ وزن مناسب به پیشگیری از آپنه انسدادی خواب برآیید.
- برای کاهش علائم آپنه خواب، از مصرف الکل و آرام بخشها اجتناب کنید.
روشهای ساده برای کاهش وقفه تنفسی
چند راهکار ساده برای اینکه وقفهٔ تنفسی را کاهش دهید:
- حتماً به پهلو بخوابید.
- وقتی در جای خواب خود قرارگرفتید دقیقاً قبل از به خواب رفتن چندبار آب دهان خود را فروببرید (قورت دهید) آب دهان موقع خواب در بعضی افراد در پشت حنجره جمع و مانع تنفس میگردد.
- ستون فقرات خود را از اولین مهره گردن تا انتهای کمر (درست قبل ازمهرههای دنبالچه) در یک خط مستقیم قراردهید. انحنای ستون فقرات مخصوصاً مهرههای گردن باعث باریکترشدن مجرای تنفس شده و اثر عوامل دیگر را در وقفهٔ تنفسی تشدید میکند.
راهکار
تغییر در شیوه زندگی، کاهش وزن و بهبود عادات غذایی، عدم مصرف آرام بخش، قرصهای خواب آور و آنتیهیستامینها قبل از خواب، عدم مصرف مشروبات الکلی و غذاهای سنگین چهار ساعت قبل از خواب، تنظیم الگوی خواب منظم و سعی شود در هنگام خواب پهلو بخوابید، در هنگام خواب از بالش استفاده نکنید، فعالیت بدنی داشته باشید و ورزش کنید، در منزل از دستگاههای مرطوبکننده و تصفیه هوا استفاده کنید، از مصرف شیر، کره، پنیر و خامه حداقل دو ساعت قبل از خواب اجتناب کنید، هنگام خواب دقت کنید بدن شما در یک راستا باشد، با دهان نفس نکشید زیرا تنفس دهانی موجب خشک شدن مخاط دهان و گلو و تشدید خرخر میشود و در نهایت اینکه از مصرف سیگار اجتناب کنید زیرا دود سیگار موجب تورم راههای هوایی خواهد شد.
درضمن باید توجه داشت که وقفه تنفسی حین خواب یک حالت تهدید کننده حیات بوده و بایستی فوراً درمان گردد.
درمان
برای درمان آپنه انسدادی خواب، بسیاری از مردم با استفاده از دستگاه کمک تنفسی CPAP برای مدیریت و درمان اختلال تنفسی روزمره خود استفاده میکنند، این دستگاه اجازه میدهد تا شما به آسانی تنفس کنید.
- کاهش وزن ممکن است در برخی موارد مفید باشد؛ راههای دیگر درمان، عمل جراحی (برای برداشتن بافت اضافی در پشت گلو، به عنوان مثال) ممکن است کمک کند.
- هنگامی که شما به خواب می رویذ، باید تمام عضلات را شل کنید از جمله عضلاتی که فک را به جلو هدایت میکند،
- برای آپنه خواب مرکزی، درمان اختلالات عصبی یا قلبی عروقی زمینه ساز ممکن است باعث از بین رفتن آپنه خواب شود، همچنین CPAP نیز ممکن است مفید باشد.
در صورتی که هر یک از شرایط زیر برای شما رخ دهد، با پزشک خود تماس گرفته و او را در جریان قرار دهید:
- در طول ساعات بیداری بیش از حد خواب آلود میباشید
- خروپف زیادی
- شریک بستر شما متوجه است که تنفس شما گاهی اوقات وقتی که در خواب هستید متوقف میشود.
مدت زمان درمان
اینکه چه مدت طول خواهد کشید که آپنه خواب به طول کامل درمان شود به نحوه درمان آن بستگی دارد.
به طور کلی، آپنه خواب یک اختلال مزمن میباشد، این به این معناست که ممکن است تا پایان عمر ا شما همراه باشد. برای افراد مبتلا به آپنه خواب مرکزی، چه مدت این مشکل طول خواهد بستگی به درمان زمینهای برای اختلالات عصبی یا قلبی عروقی دارد.
برای افراد مبتلا به آپنه خواب مرکزی، چه مدت این مشکل طول میکشد بستگی به درمان برای اختلالات عصبی یا قلبی عروقی زمینهای
